PKN
Protestantse Gemeente Eijsden
 
Ter overdenking Ter overdenking

Verloren en gevonden

Het is één van de verhalen in deze periode. Halverwege de 40 dagen kiest het oecumenisch leesrooster voor deze bekende gelijkenis. In mijn beleving is het verhaal een samenballing van het vele dat deze maanden aan de orde is. Wat verloren was, wordt gevonden. Wat dood is, blijkt in leven. Lucas (15) vertelt over het verdwaalde schaap, over de kwijtgeraakte penning en over de verloren zoon.

“De verloren zoon” lijkt op een theaterstuk in drie bedrijven. Het eerste stuk gaat over de jongste zoon, die zijn vader vraagt om het deel van het vermogen dat hem toekomt. Dat een vader zijn vermogen bij leven aan zijn zoons geeft, kwam vaker voor al kreeg de oudste het meest, tweemaal zo veel als de jongste. Ook deze vader verdeelt zijn vermogen onder de twee zoons en de jongste – we mogen aannemen een jaar of zeventien omdat je na je achttiende een getrouwd man werd geacht te zijn – die jongste trekt er op uit. Ook dat is uit het leven van die dagen gegrepen; er leefden in die dagen veel meer joden in de grote handelssteden in de omgeving als in Palestina zelf. Op één van die plekken leidt de jongen een losbandig leven en jaagt het vermogen er door. Op dat moment slaat de economie om – er is niets nieuws onder de zon - en met enige moeite vindt hij een verachtelijk baantje als varkenshoeder. Voor joodse oren een gruwelijk verhaal; dat je je in leven moet houden te midden van deze onreine beesten! Dan, terwijl hij honger lijdt in de zwijnenstal die er van zijn leven geworden is, in het centrum van zijn persoonlijke crisis, komt hij tot inkeer. Hij komt tot zichzelf. En hij wil terug, de weg terug, naar zijn vader en hem zeggen dat hij fout is geweest. En hij voegt de daad bij het woord en gaat op weg naar zijn vader.

Feest
Het tweede bedrijf toont een vader op de uitkijk. Alsof hij elke dag heeft gewacht op zijn jongste zoon. Is hem dat, daar in de verte? Van ontroering draait zijn maag om; hij voelt het in zijn buik – medelijden kreeg hij, vertaalt ons verhaal wat slapjes – maar het is een heftige emotie die je lijfelijk voelt als je met ontferming wordt bewogen. En hij rent op zijn zoon af, omhelst hem en kust hem. De vader zegt niets, hij kust hem. Dat wil zeggen: wij zijn gelijkwaardig, wij staan op dezelfde hoogte, mijn kus is niets anders dan vergeving en voorbij, klaar. Hij gaat ook niet in op wat de zoon naar voren brengt; dat hij fout is geweest, dat hij geen zoon meer kan zijn. De vader hoort het niet. Hij geeft opdracht hem te kleden, hem een ring om te doen, hem schoenen aan te trekken: symbolen van een vrij en onafhankelijk man. En als het gemeste kalf is geslacht en bereid, barst er een feest los.

Hij leeft
In het derde bedrijf zien we de oudste zoon. Hij heeft op het veld gewerkt en keert naar huis. Daar hoort hij het geluid van muziek en dans. En als hij hoort waarom dat is, wordt hij woedend. En hij verwijt het zijn vader: dat hij jarenlang voor hem heeft gewerkt en zich keurig aan de regels heeft gehouden, dat hij nooit ook maar de geringste extra beloning heeft ontvangen. En nu “die zoon van u” terugkomt – het woord broer komt niet over zijn lippen - , die als een playboy heeft geleefd en met slemppartijen er alles doorheen heeft gejaagd, wordt ook nog het beste dier geslacht. Maar de vader zegt: wij hoorden al samen, wat van mij is, is ook van jou. Het gaat nu om veel meer: je broer was dood en hij leeft! Hij was verloren en is teruggevonden.

Geschenk
Jezus eet met mislukkelingen en fraudeurs, “al de zondaars”, vertelt Lucas. Dat levert nogal wat kritiek op. Daarom vertelt Jezus deze gelijkenis. Zo doorbreekt hij de opvatting dat die mensen er niet meer bijhoren. Wie verloren lijkt kan tot zichzelf komen, kan tot inkeer komen en is welkom thuis. Gaat het verhaal dáár niet over; dat mensen door welke crisis ook tot inkeer komen en dan weer de weg terug vinden? Maar dat geldt ook voor hen die de regeltjes volgen, die braaf en trouw de geboden naleven, de nette burgers die het allemaal al denken te weten; ook zij kunnen tot inkeer komen, tot zichzelf komen. Want je kunt op zoveel manieren verloren lopen in het leven en als je dat zelf in de gaten krijgt, is dat niets anders dan een genadig geschenk. Het was verloren en is weer teruggevonden. Wat dood was, leeft!

Ruud Foppen

 
Rembrandt, terugkeer van de verloren zoon
 

terug
 
 

Kerkdienst; met Remonstranten
datum en tijdstip 31-03-2019 om 10.00 uur
meer details

 
Orgelconcert Nick Goudkuil. Za 23 maart 16.00 uur

meer
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.